Studentavisa i Bergen. 65. årgang Oppdatert 26/11 Kl. 16:39 TIPS OSS/KONTAKT Lytt til Studentradioen Se på Student TV
Studvest har fått nye nettsider! Se STUDVEST.no
Forsiden
Nyheter
Kultur
Reportasjer
Tema
Ytringer
Foto
Om avisa
Lenker

Ansvarlig redaktør:
Kenneth Nodeland

Nett:
web@studvest.no

Annonser:
annonse@studvest.no

Kontakt oss:
studvest@uib.no

Telefon:
55 54 52 06
55 54 51 48
55 54 52 21

 
Sjokoladefabrikken

Ein lokal Willy Wonka opnar dørene


Glansmiddel. Etter at sjokoladen er lagt på skal maiskulene glansast i noko som liknar store sementblandarar. FOTO: CAMILLA HOLM BIRKELAND

 

På løpande band. Mykje kan skje i ein uoppmerksam augneblink. FOTO: CAMILLA HOLM BIRKELAND

Råvare. Kjell Laastad legg æra i å forvandle maiskuler til skinande sjokoladeperler. FOTO: CAMILLA HOLM BIRKELAND

Handarbeid. Studenten Mari Braathen sorterer ut dårleg skumsnop. FOTO: CAMILLA HOLM BIRKELAND

Mykje sukkersøl. Vedlikehaldsansvarlege Kjell er ferdig med å skru i skummaskina. FOTO: CAMILLA HOLM BIRKELAND
Kakao er sjokoladen sin hovudingrediens, og har vorte dyrka i meir enn 3000 år. Minde Sjokolade sine sjokoladeoppskrifter er framleis hemmelege.

Tekst: SIRI KNAPSKOG

Søtlukta slår i mot oss allereie idet vi nærmar oss fabrikken til Minde Sjokolade. Vi er av svært få som sit med gullbilletten som slepp oss inn for å sjå korleis det mest populære godteriet i verda vert produsert i store mengder.

– Eg et enormt med sjokolade, innrømmer den bergenske Willy Wonka – produksjonsleiar Odd Eirik Henjesand.

– Det går fort ein halvkilo om dagen. Eg må jo sjå til at produkta er slik dei skal vere sjølvsagt, smiler han.

På kontoret til Henjesand ligg eit utal ferdige produkt. Blandingsposar, påskeposar, skumkyklingar. Små, runde påskeegg med mjølkekremfyll i farga folie ligg strødd utover. Påskesnopet har for lengst forlate fabrikken, og har vore på plass i butikkhyllene allereie fleire veker. Høgtidene byrjar tidleg i sjokoladebransjen. Her syng ein jolesongar rett før sommarferien.

– Denne er ny. Sinnsjukt god, om eg skal seie det sjølv, seier Henjesand, og viftar med ei stor sjokoladeplate. Melkesjokolade med maisflak. Eit av produkta Minde Sjokolade har sett seg nøydde å produsere for å halde oppe konkurransen med andre fabrikkar.

Vi går vidare til underetasjen for å finne produksjonshallen. Alle besøkande må skrive under på eit skjema der ein lovar å ikkje ta, spytte eller sleike på noko. At lysta til å gjere nettopp ein av desse tinga kan ta overhand er ikkje uvanleg hos dei som vitjar fabrikken, informerer Henjesand. Iført papirfrakkar, plastkallosjar og hårnett er vi klare.

Vi møter ingen sjokoladefossar i det vi går inn. Ei barnsleg glede over maskiner som nærast ustoppeleg spyttar ut brune godbitar dukkar likevel lett opp. Søtlukta er intens her inne. I alt 27 tilsette opererer maskinene her for å lage mange tonn banansjokolade, melkeplettar, risbrød, maiskuler og skum kvar dag til små og store rundt i landet.

Kakaopulver, sukker, kakaomasse, salt, karamellpulver og kakaosmør er standard råvarer i sjokolade. Kakaosmøret vert lagra i store tankar utanfor fabrikken.

– De høyrde kanskje at vi slapp ut innhaldet i ein tank for nokre år sidan? Ein ventil vart øydelagt, så ti tonn kakaosmør rann ut på naboen sitt jorde, og størkna. Det var ungar som sklei på akebrett midt på sommaren, fortel Henjesand lattermild.

– Men eg er glad det var før mi tid!

Eldar Andreassen står og heller store posar melis ned i ei maskin som blandar råvarene saman til ei grov blanding.

– Eg blandar til mørk sjokolade. Til mørk mint som skal i ein blandingspose, fortel han.

Planen i dag er å produsere 2,5 tonn mintsjokolade. På eit skift blandar Andreassen sju blandingar på 900 kg kvar. Meir enn kva råvarer som skal i blandemaskina får vi ikkje vite.

– Oppskriftene våre har vi gøymt på ein hemmeleg plass. Dei finn du aldri, opplyser Henjesand.

Konditorar har i alle år halde sjokoladeoppskriftene sine tett til brystet. Særskilt viktig er det å ikkje røpe kva for kakao ein brukar. Ofte vart oppskrifter aldri skrive ned, men var kun å finne i hovuda til konditorane. Strenge hygienekontrollar gjer at fabrikkane likevel er tvungne til å skrive ned kva produkta deira inneheld. Kakao er laga av tørka og gjæra kakaobønner frå kakaotreet som vert rista og mala opp, og vert dyrka i Sør-Amerika, Afrika og Asia. Kakaosmaken kan vere meir eller mindre bitter eller søtleg, alt etter kva sort bønner ein brukar og korleis kakaobønnene vert rista.

Frå blandemaskina til Andreassen blir sjokoladeblandinga ført vidare til eit fem-valseverk for så å verte varma opp til 50 grader og lufta i ein såkalla conche. I luftingsprosessen skal flyktige komponentar ut av sjokolademassen, og kan stundom føre med seg ei kraftig tåfislukt, noko vi heldigvis merkar lite til. Den flytande blandinga skal no tempererast for å stabilisere fettkrystallar, og kjem i røyr til kvar maskin.

Vi står ved ei lang maskin som for augneblinken blir brukt til å lage risbrød. Tomme former blir fylt med puffa ris, og kjem mot oss på samlebandet. Tjukk flytande sjokolade renn frå røyret i taket, og legg seg perfekt over den puffa risen før risbrøda seglar vidare inn i maskina.

– No vert dei rista for å ligge skikkeleg i formene, og for å bli kvitt luftbobler. Så blir dei kjøla ned til ca 10 grader, seier Henjesand.

Ved enden av maskina står Kirsten Mathisen klar med blå kasser som vert fyllte med rissjokolade på kort tid. Ho stablar kassane hurtig og erfarent oppå kvarandre. Er ein uoppmerksam hamnar fort all sjokoladen på golvet. Mathisen tek seg likevel tid til ein liten prat medan ho arbeider.

– Eg er ikkje lei sjokolade sjølv etter å ha jobba her i 28 år, ler Mathisen. – Ikkje Minde sin i alle fall.

Fabrikken som vart starta av to bergensbrør, har ei over hundre år lang historie. Fram til i dag har fabrikken hatt mange ulike eigarar, og flytta drifta frå Bergen sentrum til Midtun, kor dei no er eigde av det familieeigde konsernet Brynild Gruppen. Med mange år i bedrifta har Mathisen opplevd både byte av lokale og endringar i produksjonsmåtar.

– Tidlegare støypte vi sjokoladefigurar i jernformer, og det laga eit forferdeleg bråk når vi skulle få sjokoladen ut. No har vi meir moderne maskiner, men det er framleis mykje som føregår manuelt. Nokon må jo stå og ta i mot all sjokoladen her, seier ho, og erstattar ein full kasse sjokolade med ein tom.

Henjesand blir borte nokre sekund, og kjem tilbake med ei tom øskje lik dei i smågodthylla i butikken. Han held henne under samlebandet til ho er halvfull med risbrød, og tek til å gomle dei i seg. Vi skjøner no korleis halvkiloet-for-dagen kan konsumerast utan vidare problem.

Sjokolade var tidlegare eit nytingsmiddel for overklassa. Også Minde-fabrikken satsa på eksklusive sjokoladefigurar og sjokoladedekka marsipan, og hadde eigen butikk i Bergen sentrum. I seinare tid har fabrikken satsa breiare, og produserer flest blandingsposar kor alle skal finne sin favoritt, og køyrer alt dei produserer til eit sentrallager på Moss. Vestlandskjendisen «Tennisrakkerten» er likevel enno i produksjon.

Student Mari Braathen sit og sorterer ut dårleg sommarskumsnop frå det gode. Ho er flydd inn frå matteknologistudiet i Trondheim, og plar vanlegvis halde til på Kvalitetsavdelingen i etasjen over med mellom anna hygiene- og haldbarheitsprøvar. I dag måtte ho gi to hjelpande hender i produksjonshallen.

– Vi hadde problem med skummaskina i dag tidleg. Skummet er ikkje piska ordentleg saman, seier ho.

Hos Kjell Laastad som lagar sjokoladedekka maiskuler er tempoet merkbart rolegare. Sjokoladen blir lagt lagvis på kulene etter ein metode kalla dragée, og i noko som liknar svære sementblandarar vert kulene dekka med glansmiddel.

– Det er viktig at sjokoladen blir jamn og fin, seier Laastad, og peiker på øskjer fulle av trillande runde maiskuler som skin som perler der dei ligg.

Arbeidarane står mykje aleine ved maskinene iført høyrselsvern, og det er lett å undre seg over om ein ikkje vert einsam i ein jobb som denne.

– Einsam nei? Her er det kjempesosialt. Har eg litt tid til overs spring eg bort og besøker Kirsten eller nokon av dei andre.

Når ein har bortimot uavgrensa tilgang til søtsaker medan ein er på jobb kan inntaket lett bli stort. Veteranen Laastad legg ikkje skjul på at han òg et ein del sjokolade i løpet av ein arbeidsdag.

– Her ligg 40 år med sjokoladeproduksjon, smiler han og klappar seg på magen.

For det er her sjokoladen smakar best. Rett frå samlebandet.



Debattregler


  • Personhets har ingen plass i debattene våre. Ikke trolling eller injurier heller. Slike innlegg bidrar ikke til debatten og vil bli slettet.
  • Innlegg som inneholder reklame, spam eller forsøk på verving vil bli slettet.
  • Rasistiske ytringer er forbudt etter norsk lov og vil bli slettet.

Hvorfor sletter vi ikke alle dårlige innlegg?

Vi ønsker mest mulig åpne og inkluderende debatter med færrest mulig slettede innlegg. Vi sletter innlegg som bryter med loven eller våre etiske retningslinjer.

Gode kommentarer kan bli benyttet i papirutgaven.

MERK: Moderator og journalister skriver aldri innlegg i kommentarene, innlegg med avsender 'webmaster'/'web-ansvarlig' eller liknende er falske og vil bli slettet.


 
SØK I STUDVEST:

SISTE FRA APARTE
SISTE FRA MIDTEN